Yoga Vasistha — Utpatti Prakarana (Creation), Sarga 9, Verses 56–75

ज्वलतः सर्वतोऽजस्रं चित्तस्थानेषु तिष्ठतः । यस्य चिन्मात्रदीपस्य भासा भाति जगत्त्रयम् ॥ ५६ ॥ यं विनाऽर्कादयोऽप्येते प्रकाशास्तिमिरोपमाः । सति यस्मिन्प्रवर्तन्ते त्रिजगन्मृगतृष्णिकाः ॥ ५७ ॥ सस्पन्दे समुदेतीव निःस्पन्दान्तर्गते न च । इयं यस्मिञ्जगल्लक्ष्मीरलात इव चक्रता ॥ ५८ ॥ जगन्निर्माणविलयविलासो व्यापको महान् । स्पन्दास्पन्दात्मको यस्य स्वभावो निर्मलोऽक्षयः ॥ ५९ ॥ स्पन्दास्पन्दमयी यस्य पवनस्येव सर्वगा । सत्ता नाम्नैव भिन्नेव व्यवहारान्न वस्तुतः ॥ ६० ॥ सर्वदैव प्रबुद्धो यः सुप्तो यः सर्वदैव च । न सुप्तो न प्रबुद्धश्च यः सर्वत्रैव सर्वदा ॥ ६१ ॥ यदस्पन्दं शिवं शान्तं यत्स्पन्दं त्रिजगत्स्थितिः । स्पन्दास्पन्दविलासात्मा य एको भरिताकृतिः ॥ ६२ ॥ आमोद इव पुष्पेषु न नश्यति विनाशिषु । प्रत्यक्षस्थोऽप्यथाग्राह्यः शौक्ल्यं शुक्लपटे यथा ॥ ६३ ॥ मूकोपमोऽपि योऽमूको मन्ता योऽप्युपलोपमः । यो भोक्ता नित्यतृप्तोऽपि कर्ता यश्चाप्यकिंचनः ॥ ६४ ॥ योऽनङ्गोऽपि समस्ताङ्गः सहस्रकरलोचनः । न किंचित्संस्थितेनापि येन व्याप्तमिदं जगत् ॥ ६५ ॥ निरिन्द्रियबलस्यापि यस्याशेषेन्द्रियक्रियाः । यस्य निर्मननस्यैता मनोनिर्माणरीतयः ॥ ६६ ॥ यदनालोकनाद्भान्तिसंसारोरगभीतयः । यस्मिन्दृष्टे पलायन्ते सर्वाशाः सर्वभीतयः ॥ ६७ ॥ साक्षिणि स्फार आभासे ध्रुवे दीप इव क्रियाः । सति यस्मिन्प्रवर्तन्ते चित्तेहाः स्पन्दपूर्विकाः ॥ ६८ ॥ यस्माद्धटपटाकारपदार्थशतपङ्कतयः । तरङ्गगणकल्लोलवीचयो वारिधेरिव ॥ ६९ ॥ स एवान्यतयोदेति यत्पदार्थशतभ्रमैः । कटकाङ्गदकेयूरनूपुरैरिव काञ्चनम् ॥ ७० ॥ यस्त्वमेकोऽवभासात्मा योऽहमेते जनाश्च ये । यश्च न त्वमबुद्धात्मा नाहं नैते जनाश्च यः ॥ ७१ ॥ अन्येवाप्यतिरिक्तेव सैवासेव च भङ्गुरा । पयसीव तरङ्गाली यस्मात्फुरति दृश्यभूः ॥ ७२ ॥ यतः कालस्य कलना यतो दृश्यस्य दृश्यता । मानसी कलना येन यस्य भासा विभासनम् ॥ ७३ ॥ क्रियां रूपं रसं गन्धं शब्दं स्पर्शं च चेतनम् । यद्वेत्सि तदसौ देवो येन वेत्सि तदप्यसौ ॥ ७४ ॥ द्रष्टुरदर्शनदृश्यानां मध्ये यद्दर्शनं स्थितम् । साध्यो तदवधानेन स्वात्मानमवबुध्यसे ॥ ७५ ॥