Yoga Vasistha — Utpatti Prakarana (Creation), Sarga 6, Verses 9–19

श्रीवसिष्ठ उवाच । स्वपौरुषप्रयत्नेन विवेकेन विकासिना । स देवो ज्ञायते राम न तपःस्नानकर्मभिः ॥ ९ ॥ रागद्वेषतमःक्रोधमदमात्सर्यवर्जनम् । विना राम तपोदानं क्लेश एव न वास्तवम् ॥ १० ॥ रागाद्युपहते चित्ते वञ्चयित्वा परं धनम् । यदर्ज्यते तस्य दानाद्यस्यार्थास्तस्य तत्फलम् ॥ ११ ॥ रागाद्युपहते चित्ते व्रतादि क्रियते च यत् । तद्दम्भः प्रोच्यते तस्य फलमस्ति मनाङ्ग च ॥ १२ ॥ तस्मात्पुरुषयत्नेन मुख्यमौषधमाहरेत् । सच्छास्त्रसज्जनासङ्गौ संसृतिव्याधिनाशनौ ॥ १३ ॥ अत्रैकं पौरुषं यत्नं वर्जयित्वेतरा गतिः । सर्वदुःखक्षयप्राप्तौ न काचिदुपपद्यते ॥ १४ ॥ श्रृणु तत्पौरुषं कीदृगात्मज्ञानस्य लब्धये । येन शाम्यत्यशेषेण रागद्वेषविषूचिका ॥ १५ ॥ यथासंभवया वृत्त्या लोकशास्त्राविरुद्धया । संतोषसंतुष्टमना भोगगन्धं परित्यजेत् ॥ १६ ॥ यथासंभवमुद्योगादनुद्विग्नतया स्वया । साधुसंगमसच्छास्त्रपरतां प्रथमं श्रयेत् ॥ १७ ॥ यथाप्राप्तार्थसंतुष्टो यो गर्हितमुपेक्षते । साधुसंगमसच्छास्त्रपरः शीघ्रं स मुच्यते ॥ १८ ॥ विचारेण परिज्ञातस्वभावस्य महामतेः । अनुकम्प्या भवन्त्येते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रशंकराः ॥ १९ ॥