Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Purva (Liberation, Part 1), Sarga 62, Verses 18–37

तिर्यञ्चोऽपि प्रपश्यन्ति स्वप्नं चित्तस्वभावतः । दृष्टानां च श्रुतानां च चेतःस्मरणमक्षतम् ॥ १८ ॥ सा बभूव लतापुष्पफलपल्लवशालिनी । वनदेवी वनोद्यानलतागृहविलासिनी ॥ १९ ॥ बीजान्तस्थाङ्कुराकाररूपयेहाधिरूढया । सापश्यदन्तःसंवित्त्या स्फुटं लवनमात्मनः ॥ २० ॥ कंचित्कालं सुषुप्तस्थं कलया जडतां घनाम् । अनुभूय ददर्शाथ स्वात्मानं भ्रमरं स्थिरम् ॥ २१ ॥ षट्पदो विजहाराथ वने वनलतास्वसौ । पद्मिनीषु च फुल्लासु तरुणीष्विव वल्लभः ॥ २२ ॥ प्रियाबिम्बाधरस्वादुरसवत्कौसुमं मधु । भ्रमत्कुसुमसंघासु मुक्तावल्लीविलासिषु ॥ २३ ॥ स बभूव सरोजिन्यां व्यसनी विसनालगः । क्वचिदेव रतिं ह्येति चेतो जडमतेरपि ॥ २४ ॥ तामाजगाम नलिनीं परिलोलयितुं गजः । रम्यवस्तुक्षयायैव मूढानां जृम्भते पदम् ॥ २५ ॥ नलिनी मर्दिता सैव समं तेन स षट्पदः । गतो दन्तान्तरं व्रीहिरिव चूर्णत्वमाययौ ॥ २६ ॥ भ्रमरो वारणालोकाद्वारणालोकभावनात् । ददर्शात्मानमामोदमत्तहस्तितयोदितम् ॥ २७ ॥ शुष्कसागरगम्भीरे गजः खाते पपात ह । तमोघनघने शून्ये संसार इव जीवकः ॥ २८ ॥ बभूव वल्लभो राज्ञो महापरबलान्तकः । सदा मदबलक्षीबो घूर्णोतीव निशाचरः ॥ २९ ॥ कदाचिदसिनिस्त्रिंशच्छिन्नः सोऽस्तमुपाययौ । विवेकानिलनिर्लूनरूपो जीव इवात्मनि ॥ ३० ॥ पश्यन्गजघटाकुम्भस्थलाग्रोच्चलितानलीन् । गण्डस्थभ्रमराभ्यासाद्गजो भूयोऽप्यभूदलिः ॥ ३१ ॥ सेवमानो वनलतां पुनरायात्स पद्मिनीम् । दुस्त्यजो हि दुरभ्यासो वासनानामबोधिनः ॥ ३२ ॥ तत्र हस्तिखुराक्रान्तः पुनः संचूर्णतां ययौ । पार्श्वस्थहंससंवित्त्या बभूव कलहंसकः ॥ ३३ ॥ कलहंसश्चिरतरं योनिष्वन्यासु संल्लुठन् । कदाचिद्बहुभिर्हंसैः संगतो विजहार ह ॥ ३४ ॥ ब्राह्महंसात्मिका संवित्सशब्दार्थवती मनाक् । तत्र पुष्टास्य तस्यान्तः प्रागण्डरसबर्हिवत् ॥ ३५ ॥ स तच्चिन्तां चरन्मृतो दृढं व्याधिघुणाहतः । तत्संवित्त्यनुसंधानाज्जातः पद्मजसारसः ॥ ३६ ॥ तत्रातिसततविवेकवतो विलासैः संबोधितो विगतलौकिकवस्तुदृष्टिः । मुक्तः स्थितो ननु युगान्तविधौ विदेहमुक्तेन तेन किमु भावि विभाव्यमेतत् ॥ ३७ ॥