Guru's AddaGuru's Adda

Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Uttara (Liberation, Part 2), Sarga 104, Verses 1–8

यह पृष्ठ योगवासिष्ठ के निर्वाण प्रकरण (उत्तरार्ध), सर्ग 104, verses 1–8 का मूल संस्कृत श्लोक और उसका हिंदी अर्थ प्रस्तुत करता है।

निर्वाण प्रकरण (उत्तरार्ध) · सर्ग 104 · श्लोक 8

संस्कृत श्लोक

श्रीवसिष्ठ उवाच । आकाशः शब्दतन्मात्रं स्पर्शतन्मात्रकोऽनिलः । तत्सङ्गोत्कर्षजं तेजस्तच्छान्तिश्चेत्यपां स्थितिः ॥ १ ॥ भूरेषां सङ्घः स्वप्नाभे जगद्भाने क्रमस्त्विति । कथं नाम किलामूर्ताद्व्योम्नो मूर्तिः प्रवर्तते ॥ २ ॥ गत्वा सुदूरमप्येतज्ज्ञप्तेश्चेत्परिकल्प्यते । तदादावेव सत्यर्थे दोषोऽस्मिन्क इवामले ॥ ३ ॥ ज्ञप्तिरेवातिविमला स्वरूपात्मनि भाति यत् । तदेव जगदित्युक्तं सत्यमित्येव सत्यतः ॥ ४ ॥ न क्वचित्सन्ति भूतानि पञ्च कुट्यादयो न वा । असन्त्यप्यनुभूतानि ननु स्वप्नदशास्विव ॥ ५ ॥ स्वभाव एव विमलो यथा स्वप्ने पुरादिवत् । कचत्येवं जाग्रतीदं जगद्वद्वस्तुतस्तु खम् ॥ ६ ॥ चेतनाकाश एवाहं तदेवेदं जगत्स्थितम् । इत्यहं जगदित्येकं खमेवैकं शिलाघनम् ॥ ७ ॥ यदादिसर्गजननं यत्कल्पान्तविवर्तनम् । यद्वा भुवनसंस्थानं तद्धि व्योम निराकृति ॥ ८ ॥

हिन्दी अर्थ

पिशाच देखना आदि जीव का धर्म है, तो फिर वह जीव सर्वदा पिशाच क्यों नहीं देखता ? बन्धु के मृतक बन जाने पर ही क्यों देखता है ?