Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Uttara (Liberation, Part 2), Sarga 108, Verses 15–48

देव दोर्द्रुमविश्रान्तधरागोबन्धनाच्युत । श्रूयतां मन्मुखात्पश्चाद्यथाप्राप्तं विधीयताम् ॥ १५ ॥ पूर्वदिङ्मुखसामन्तो ज्वरेणास्तमुपागतः । मन्ये जेतुं यमं यातस्त्वयारब्धो जितारिणा ॥ १६ ॥ तस्मिन्समन्ततो जेतुं दक्षिणापथनायकः । पूर्वापराभ्यामाक्रम्य बलाभ्यामरिणाऽऽहतः ॥ १७ ॥ तस्मिन्मृते समागम्य यावद्वारुणदिक्पतिः । बलेनायाति ककुभौ ते समादातुमादृतः ॥ १८ ॥ पूर्वदेशनृपैः सार्धं दक्षिणापथपार्थिवैः । तावदेवारिभिरसावर्धमार्गे रणे हतः ॥ १९ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । अथास्मिन्कथयत्येवं त्वरार्तमपरश्चरः । उपप्लवजडोत्पीड इव हर्म्यं विवेश ह ॥ २० ॥ चर उवाच । उत्तराशाबलाध्यक्षो देवारिभिरुपद्रुतः । इत आयाति सबलो भग्नसेत्वम्बुपूरवत् ॥ २१ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । इति श्रुत्वा महीपालः कालक्षेपमवास्तवम् । मन्यमान उवाचेदं निर्गच्छन्वरमन्दिरात् ॥ २२ ॥ राज्ञः सन्नह्य सामन्तानानीयन्तां च मन्त्रिणः । उद्धाट्यन्तां हेतिशाला दीयन्तां घोरहेतयः ॥ २३ ॥ श्लेष्यन्तां कंकटा देहेष्वागच्छन्तु पदातयः । गण्यन्तामाशु सैन्यानि क्रियन्तां वरकल्पनाः ॥ २४ ॥ कल्प्यन्तां च बलाध्यक्षाः प्रेष्यन्तामभितश्चराः । श्रीवसिष्ठ उवाच । वदत्येवं त्वरायुक्तं संरम्भवति राजनि ॥ २५ ॥ प्रतीहार उवाचेदं प्रविश्याकुलमानतः । प्रतीहार उवाच । उत्तराशाबलाध्यक्षो देव द्वार्यवतिष्ठति । काङ्क्षत्यब्जमिवार्कस्य देवदेवस्य दर्शनम् ॥ २६ ॥ राजोवाच । गच्छाविलम्बितं तावदेनमेव प्रवेशय । जानीमः किं दिगन्तेषु वृत्तं वृत्तान्तसंश्रवात् ॥ २७ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । इत्युक्त उत्तराशेशं प्रतिहारप्रवेशितम् । प्रणामपरमग्रेऽसौ राजाऽपश्यद्वलाधिपम् ॥ २८ ॥ क्षतविक्षतसर्वाङ्गमङ्गमङ्गेषुसंततम् । श्वासाकुलं वमद्रक्तं धैर्येणाबलनिर्जितम् ॥ २९ ॥ स प्रणम्य त्वरायुक्तमुवाचेदमुपक्रमम् । संस्तभ्याङ्गव्यथामाशु संततोच्छ्वासमुच्छ्वसन् ॥ ३० ॥ बलाध्यक्ष उवाच । देव त्रयोऽपि दिक्पाला बलेन बहुना सह । त्वदाज्ञयेव निर्जेतुं यमं यमपुरं गताः ॥ ३१ ॥ तद्देशपालनाद्यर्थमशक्तं मामिमं ततः । अनुद्रवन्तो बहवो भूपाः प्राप्ता बलादिह ॥ ३२ ॥ महत्परबलं प्राप्तमिदं देवस्य मण्डलम् । विधीयतां तथाप्राप्तं न देवस्यास्ति दुर्जयम् ॥ ३३ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । अथ तस्मिन्वदत्येवमार्तिमत्याजिविक्षते । सहसैवाभ्युवाचेदं प्रविश्य पुरुषोऽपरः ॥ ३४ ॥ पुरुषा मण्डलस्यास्य विपुला दललीलया । स्थितान्यरिबलान्युच्चैश्चतुर्दिक्कं नरेश्वर ॥ ३५ ॥ कचच्चक्रगदाप्रासकुन्तकाननकान्तिभिः । वलिता नोऽरिभिर्भूमिर्लोकालोकतटैरिव ॥ ३६ ॥ पताकायुधयोध्रङ्गाश्चलत्परिकराकुलाः । विसरन्ति रथास्तत्र प्रोड्डीनत्रिपुरौघवत् ॥ ३७ ॥ करानुन्नामयन्तः खे मांसवृक्षवनोपमाः । बृंहन्ति वारणव्यूहा वर्षावारिदवृन्दवत् ॥ ३८ ॥ नतोन्नतानि कुर्वन्तः स्पन्देनोर्वीनतोन्नतैः । हेषन्ते हयसंघाता वातस्पन्दमहाब्धिवत् ॥ ३९ ॥ रसन्ति तुरगापुराः फेनिलावर्तपातिनः । सर्वतो वलयाकारा लवणार्णववारिवत् ॥ ४० ॥ आकाशकान्तिसन्नाहैर्दिशं प्रति बलं बलम् । उदेत्यलघुकल्लोलैः प्रलयार्णवपूरवत् ॥ ४१ ॥ शरास्त्रशस्त्रसन्नाहमुकुटाभरणत्विषः । कचन्ति त्वत्प्रतापाग्नेर्ज्वाला इव तदङ्गगाः ॥ ४२ ॥ समत्स्यमकरव्यूहाः सचक्रावर्तवृत्तयः । उद्यन्ति सैन्यसंघट्टैः कल्लोला जलधेरिव ॥ ४३ ॥ परस्परपरामर्शात्कुन्ताद्यायुधपङ्क्तयः । कोपादिवोग्रहुंकारैर्ज्वलन्ति विरटन्ति च ॥ ४४ ॥ इति कर्तुमहं देव विज्ञप्तिं स्वामिनेरितः । तस्मान्मण्डलसीमान्तगुल्माद्युद्धाय गच्छता ॥ ४५ ॥ तमहं देव गच्छामि शक्त्यृष्टिशरसंगतः । मयेहावेदितं सर्वं देवो जानात्यतः परम् ॥ ४६ ॥ श्रीवसिष्ठ उवाच । इत्युक्त्वाथ प्रणामं च स कृत्वा त्वरया ययौ । कृत्वा गुलुगुलारावं शान्तो वीचिरिवाम्बुधेः ॥ ४७ ॥ संभ्रान्तमन्त्रिनृपयोधनियोगिनागनारीरथाश्वपरिचारकनागरौघम् । राज्ञो गृहं स्वभयतोलितहेतिसार्थं चण्डानिलाकुलमहावनतुल्यमासीत् ॥ ४८ ॥