Yoga Vasistha — Nirvana Prakarana Purva (Liberation, Part 1), Sarga 1, Verses 19–43

आययुर्भयवित्रस्ता बाला धात्रीकुचान्तरम् । सारवं प्रावृषीवाब्दाः प्रोन्नतं श्रृङ्गकोटरम् ॥ १९ ॥ उत्तस्थुरवतंसेभ्यो भूभृतां भ्रमरस्रजः । ईषत्करालवाहाभ्यः सरिद्भ्योऽम्बुकणा इव ॥ २० ॥ एवं प्रक्षुभिते तस्मिन्गृहे दाशरथे तदा । प्राप्ते वासरवृद्धत्वे शान्तशङ्खस्वने शनैः ॥ २१ ॥ संहरन्प्रस्तुतं वस्तु वचो मधुरवृत्तिमत् । उवाच मुनिशार्दूलः सभामध्ये रघूद्वहम् ॥ २२ ॥ राघवानघ वाग्जालं मयैतत्प्रविसारितम् । तेन चित्तखगं बद्ध्वा क्रोडीकृत्यात्मतां नय ॥ २३ ॥ कच्चिद्गृहीतो भवता मद्गिरामर्थ ईदृशः । त्यक्त्वा दुर्बोधमक्षीणो हंसेनेवाम्भसः पयः ॥ २४ ॥ विचार्यैतदशेषेण स्वधियैवं पुनःपुनः । अनेनैव पथा साधो गन्तव्यं भवताधुना ॥ २५ ॥ अनयैव धिया राम विहरन्नैव बध्यसे । अन्यथाधः पतस्याशु विन्ध्यखाते यथा गजः ॥ २६ ॥ सुगृहीतं धिया राम मद्वचो न करोषि चेत् । तत्पतस्यवटे त्यक्तदीपो वान्धो निशास्विव ॥ २७ ॥ असङ्गेन यथाप्राप्तो व्यवहारोऽस्य सिद्धये । इत्येव शास्त्रसिद्धान्तमादायोदारवान्भव ॥ २८ ॥ हे सभ्या हे महाराज रामलक्ष्मणभूमिपाः । सर्व एव भवन्तोऽद्य तावद्व्यापारमाह्निकम् ॥ २९ ॥ कुर्वन्त्वयं हि दिवसः प्रायः परिणताकृतिः । शेषं विचारयिष्यामो विचार्यं प्रातरागताः ॥ ३० ॥ श्रीवाल्मीकिरुवाच । इत्युक्ता मुनिना तेन सा सर्वैव तदा सभा । प्रोत्तस्थौ पद्मवदना सविकासेव पद्मिनी ॥ ३१ ॥ राजानः स्तुतराजानः कृतराघववन्दनाः । परिष्टुते वसिष्ठे ते जग्मुरात्मनिवेशनम् ॥ ३२ ॥ विश्वामित्रेण सहितो वसिष्ठो गन्तुमाश्रमम् । उत्तस्थावासनाच्छ्रीमान्नमस्कृतनभश्चरः ॥ ३३ ॥ दशरथप्रभृतयो राजानो मुनयस्तथा । यथानुरूपं वक्तारमनुगम्य मुनिं चिरम् ॥ ३४ ॥ आपृच्छ्य केचिद्गगनं ययुः केचिद्वनान्तरम् । केचिद्राजगृहं सन्तो भृङ्गाः पद्मोत्थिता इव ॥ ३५ ॥ वसिष्ठपादयोस्त्यक्त्वा पुष्पाञ्जलिमनाविलम् । दारैरनुगतो राजा प्रविवेश गृहान्तरम् ॥ ३६ ॥ रामलक्ष्मणशत्रुघ्नाः प्राप्तस्य स्वाश्रमं गुरोः । अभ्यर्च्य चरणौ भक्त्या त्वाजग्मुर्नृपमन्दिरम् ॥ ३७ ॥ सदनानि समासाद्य श्रोतारः सर्व एव ते । सस्नुरानर्चुरभ्येयुर्देवान्विप्रान्पितृंस्तथा ॥ ३८ ॥ यथाक्रमं स्वभृत्यान्तैर्विप्राद्यैश्च परिच्छदैः । समं बुभुजिरे भोज्यं वर्णधर्मक्रमोदितम् ॥ ३९ ॥ अस्तं गते दिनकरे समं दिवसकर्मभिः । अभ्यागते रात्रिकरे समं रजनिकर्मभिः ॥ ४० ॥ स्थित्वा तल्पेषु कौशेयशयनेष्वासनेषु च । भूचरा मुनिराजानो राजपुत्रा महर्षयः ॥ ४१ ॥ संसारोत्तरणोपायं वसिष्ठवदनेरितम् । यथावदेकाग्रधियश्चिन्तयामासुरादृताः ॥ ४२ ॥ ततः प्रहरमात्रेण निद्रामामुद्रिताननाः । उत्स्वप्नसुन्दरीमीयुः पद्मा इव दिनार्थिनः ॥ ४३ ॥